Dossier 8 - 13.02.12
Schooleigen ouderwerker
Een dynamische school in een gewijzigde omgeving
De basisschool Sint-Jozef ligt in het hart van het Kortrijkse stadscentrum : de wijk Veemarkt-Sint-Jan-Venning. De buurt maakte in de voorbije 10 jaar ingrijpende veranderingen mee: huizen stonden te verkommeren, wijkscholen werden gesloten en... nieuwe inwoners kwamen uit Oost-Europese, Aziatische en Afrikaanse landen. De gewijzigde schoolomgeving vereiste een nieuwe, aangepaste schoolwerking, die een weerspiegeling moest zijn van de buurt. Vandaag is Sint-Jozef een veelkleurige school met meer dan 30 nationaliteiten.
De interne werking werd aangepast aan die instroom, eerst met OVB-uren (onderwijsvoorrangsbeleid) en daarna via GOK-uren (gelijke onderwijs kansen, telkens 3-jarige cycli). De bedoeling was het onderwijsniveau te behouden en zo aan gelijke kansen te werken voor de gewijzigde populatie in de wijk.
In de laatste twee GOK-cycli werd ook gekozen voor de werking met ouders. De schoolwerking was reeds behoorlijk laagdrempelig. Maar met ruim 77% leerlingen en ouders die extra zorg en omkadering verdienen, groeide de noodzaak om een ouderwerker in te schakelen. Enkel zo krijgen de kinderen ook buiten de school gelijke kansen.
Nood aan een nieuwe functie : de ouderwerker/brugfiguur
De ouderwerker vormt in de school de brug tussen de gezinnen en de globale schoolwerking. Hij/zij stimuleert de betrokkenheid van ouders op de schoolwerking via onthaalgesprekken, ouderwerkgroepen, ouderactiviteiten en klasprojecten waar ouders aan mee kunnen werken.
Ouders kunnen bij de ouderwerker terecht om wegwijs te geraken in de communicatie met de school en de schoolomgeving. De ouderwerker stimuleert ouders om zelf informatie op te zoeken, Nederlands te leren, zich verder te vormen…om zo de kinderen zo goed mogelijk te kunnen begeleiden. Op die manier kunnen ouders uit de doelgroep ook zelfstandig leren omgaan met de schriftelijke communicatie van de school. Het opvoeden van de kinderen is immers een gezamenlijk doel van de ouders en het schoolteam. Het traject opvoedingsondersteuning voor ouders moet er dan ook voor zorgen dat de neuzen inzake opvoeding in dezelfde richting wijzen. Dit ‘samen school maken’ wordt vastgelegd in een duidelijke wederzijdse engagementsverklaring van de ouders en de school.
De schooleigen ouderwerker kan er mee voor zorgen dat de school een oudervriendelijk beleid voert én dat ouders ‘partners’ worden in de schoolwerking.
Om het beleidsvoerend vermogen van de school verder te verhogen, ging in september een tweewekelijks beleidsteam van start. Daarin zetelen de directeur - die globaal overzicht houdt op de volledige schoolwerking-, de zorgcoördinator en de ouderwerker, die de band met de ouders en de omgeving ondersteunt. Dit beleidsteam koppelt maandelijks zijn bevindingen terug naar het schoolteam. Dit gedeelde leiderschap binnen de school wordt als versterkend aangevoeld.
Ouderbetrokkenheid
Het ontwikkelen en leren van de kinderen wordt stevig beïnvloed door de context waarin de kinderen groot worden. Een beter contact met de ouders vergroot daarbij de kansen van de kinderen. De weg naar participatie is evenwel lang en voor sommige gezinnen heel ongewoon. Veel start bij een warm onthaal en een ‘open deur’ van de zorgklas. Ouders die zich welkom voelen in de school - binnen duidelijke spelregels - durven na een tijdje ook vragen stellen aan de juf of meester, aan het secretariaat of aan de directeur… Vragen stellen leidt tot een groei van de kritische zin. Zo worden ouders mee ‘partners’ binnen de school. De invalshoek is dus 'emancipatorisch’: de ouders worden gestimuleerd om zelf aan de slag te gaan met de opgedane informatie.
Uiteraard is dit een groeiproces. De school wil zelf alert blijven en nadenken over hoe die betrokkenheid verder kan ontwikkeld worden, en waar zich bepaalde limieten stellen.
Oudercommunicatie
Communicatie met anderstalige ouders is niet evident. Daar is een echte ‘dialooghouding’ voor nodig. Ouders voelen snel aan of je hen beschouwt als volwaardige gesprekspartner en inspanningen wil doen om hen te begrijpen. In de basisschool Sint-Jozef school gebeurt dat met hulpinstrumenten zoals de babelfoon - een netwerk van vertalers, pictogrammen en heldere mondelinge en schriftelijke taal. De creatieve inzet van deze instrumenten maakt heel veel mogelijk. Een open en hartelijke schoolcultuur is even belangrijk: een warm onthaal, tijd voor goed gesprek bij de inschrijving, openheid voor vragen, en duidelijke informatie. Het sleutelbegrip is daarbij ‘eerlijke communicatie’, hoe ingewikkeld de context van de gesprekken ook kan zijn.
Opvoedingsondersteuning
De schoolgemeenschap zit nu een fase van bewustwording rond de nood om samen met ouders te investeren in opvoedingsondersteuning. Dit gebeurt door vorming en uitwisselen van ‘succeservaringen’.
Het opvoedingstraject van de basisschool Sint-Jozef beoogt de volgende doelstellingen:
Verhogen van de ontwikkelingskansen van de kinderen:
Ouders die hun schoolgaande kinderen motiveren, opvolgen en stimuleren, beïnvloeden de schoolloopbaan en dus de toekomstmogelijkheden van hun kinderen positief. Netwerkvorming:
Door ouders in te zetten als ‘sleutelfiguren’ breiden zij hun netwerk binnen en buiten de school uit. Door de uitbouw van de ouderwerking realiseert de school een concrete verbinding met partners binnen opvoedingsondersteuning en met andere welzijnspartners. Deskundigheidsbevordering ouders:
Ouders krijgen meer zelfvertrouwen door deel te nemen aan het schoolgebeuren. De school wil ouders stimuleren om de school te leren kennen, via een breed aanbod van activiteiten en een begrijpelijke communicatie. Ook wil de school hen uitdagen om grondig na te denken - individueel en in groep - over de opvoeding van kinderen, met concrete tips om dit in de praktijk te brengen. Bovendien leren ouders van elkaars ervaringen door actief uit te wisselen. Deskundigheidsbevordering professionals:
De vele partners die de school mee ondersteunen, ontwikkelen meer expertise in de begeleiding van kwetsbare gezinnen (aanpak op maat, methodiek-ontwikkeling…) en ze kunnen met deze ervaringen binnen gelijkaardige schoolomgevingen aan de slag. De school engageert zich om ‘good practices’ ter beschikking te stellen van andere scholen of organisaties die werken met kwetsbare gezinnen. Regionale uitstraling:
De basisschool Sint-Jozef is bereid om ervaringen te delen binnen het (boven)lokaal overleg over opvoedingsondersteuning, het welzijnsoverleg, het brede buurtoverleg en binnen de stedelijke overleggroep van brede scholen. Ook voor diverse studiedagen binnen en buiten de provincie is de school bereid om een bijdrage te leveren en te leren van anderen.
Bredere werking in de buurt, de brede ‘sociale’ school
Veel kinderen in de school hebben nood aan een zinvolle vrijetijdsbesteding, maar hebben weinig kansen om hieraan te participeren. Daarom krijgen de leerlingen tijdens en na de schooluren gratis een breed aanbod van activiteiten aangeboden die inspelen op tal van vaardigheden en interesses.
Heel wat ouders hebben geen idee van de kansen die de brede schoolomgeving biedt en hebben daarenboven nood aan extra ondersteuning op het vlak van taal, opvoeding, culturele uitwisseling, gebruik van computer… Ze hebben te weinig weet van het betaalbare vrijetijdsaanbod voor hun kinderen en voor henzelf. Een bredere schoolwerking geeft ouders meer zelfvertrouwen door hen activiteiten aan te bieden waarbij zij zelf bijleren (bvb. computerlessen, opvoedingsinitiatieven) en hun kinderen leerondersteuning kunnen bieden.
Het schoolteam krijgt nu stilaan een nauwere band met de ouders, de leefwereld van de leerlingen, maar ook met organisaties in de buurt van de school. Sinds enkele jaren is er een actieve buurtwerking. Bestaande sociaal-culturele organisaties krijgen hierdoor mee een ‘boost’ en er ontstaan nieuwe werkingen en buurtinitiatieven. Dit is een kans die de school niet wil laten liggen.
De school ziet het ook als haar maatschappelijke opdracht om organisaties te overtuigen om in ‘klare taal’ te communiceren met de ouders van de schoolgaande jeugd.
Beleidsadvies
Vandaag staat de school zelf in voor het zoeken naar fondsen om deze ruime maatschappelijke functie te financieren: subsidies, donateurs … Dit zorgt voor extra werkdruk, onzekerheid en de neiging naar een ‘projectsubsidie’-aanpak. De functie van een “schooleigen ouderwerker” als brugfiguur is bij op de basisschool Sint-Jozef niet meer weg te denken en moet een duurzame invulling krijgen. De school adviseert het Vlaams onderwijsbeleid om – zeker in veelkleurige basisscholen – dit ambt structureel te verankeren.
Basisschool Sint-Jozef
Groeningelaan 42A
8500 Kortrijk
056 22 66 39
Marleen Dierickx - ouderwerker/brugfiguur.
marleen.dierickx@kbkscholen.be - 0478 80 28 46